• Owidiusz
• Horacy
• Wergiliusz
• Gajusz Juliusz Cezar
• Arystofanes
• Eurypides
• Sofokles
• Ajschylos
• Lao-Tsy
• Homer

Arystofanes

Wodzowie cierpiący na przerost ambicji, poeci--grafomani, filozofowie sprzedający swą "mądrość" na jarmarkach - wszyscy oni przeklinali dzień, kiedy na ich drodze stanąl komediopisarz Arystofanes. Jego śmiech mial moc zabójczą.
Arystofanes miał pecha urodzić się poza At-tyką, czyli zjednoczeniem drobnych państewek ze stolicą w Atenach. Wprawdzie czul się Ateńczykiem, ale z formalnym potwierdzeniem swego obywatelstwa miał liczne i długotrwale kłopoty. Mnożył je jego osobisty wróg - niejaki Kleon. A był to przeciwnik, z którym należało się poważnie liczyć. Kleon bowiem, jako zręczny i krzykliwy demagog, do perfekcji opanował sztukę przeciągania ateńskiego motłochu na swoją stronę podczas publicznych debat. Arystofanes postanowił więc zaatakować Kleona bronią, którą sam władał najlepiej. Napisał komedię Rycerze, w której tegoż Kleona przedstawił jako indywiduum "rudowłose, niechlujne i krzykliwe", które w sposób skrajnie nieodpowiedzialny i bezmyślny popycha Ateny do bratobójczej wojny z innymi państwami greckimi. Komedię napisać łatwo - trudniej ją było wystawić. Kleon wzbudzał tak powszechny strach, że były trudności ze znalezieniem aktora, który mógłby jego rolę odtworzyć na scenie. W tej sytuacji Kleona zagrał sam Arystofanes. Nie bał się - wiedział już, że w dziedzinie komedii satyrycznej jest mistrzem.

Pisać i wystawiać zaczął bowiem wcześnie. Tak wcześnie, że swoją pierwszą komedię Biesiadnicy musiał sygnować nazwiskiem poety Filonidesa, gdyż nie był jeszcze w wieku, w którym obywatelowi ateńskiemu wolno było "wyprowadzać chór na scenę". Również w rok później jako autora sztuki Babilończycy podał swego przyjaciela Kalli-stratosa. I tak ze sztuki na sztukę coraz lepiej opanowywał sceniczne szyderstwo. A kpił z wszystkich świętości swej epoki. W Chmurach zaatakował Sokratesa i jego szkołę filozoficzną za "kosmopolityzm" i brak ateńskiego patriotyzmu. W Osach poddał karcącemu osądowi rozplenione w Atenach pieniactwo. Ptaki pokazują Ateńczyków jako dorosłe dzieci, podatne na wpływy co bardziej krzykliwych demagogów. Żaby to szyderstwo z Eurypidesa, któremu Arystofanes zarzucał sprowadzenie greckiej sztuki dramatycznej do opłakanego poziomu. A tych zarzutów - często niesprawiedliwych -było znacznie więcej. Wystarczą one jednak, by przekonać się, że Arystofanes był nie tylko szydercą sprawnie pogrążającym własnych wrogów. W istocie gra szła o znacznie wyższą stawkę. Arystofanes zamierzał karcącym śmiechem przywieść do opamiętania obywateli Aten, państwa, które chyliło się ku upadkowi. Polityczne warcholstwo, fanatyzm zarówno ateistów, jak i gorliwych pobożni-siów, rozkład instytucji publicznych - wszystko to było przedmiotem troski komediopisarza.

A także poety. Niezrównany styl Arystofanesa, któremu wszelkie stylistyczne odcienie greki były bliskie jak nikomu innemu, znamy jednak tylko z 11 zaledwie komedii, które ocalały do naszych czasów. A napisał ich przeszło 50, z czego 37 znamy z tytułów. Geniusz Arystofanesa docenili już współcześni. Kiedy zmarł Platon, uczeń Sokratesa, z którego ateński komediopisarz bezwzględnie szydził, u jego wezgłowia znaleziono nie pisma filozoficzne, lecz - komedie Arystofanesa.