• Owidiusz
• Horacy
• Wergiliusz
• Gajusz Juliusz Cezar
• Arystofanes
• Eurypides
• Sofokles
• Ajschylos
• Lao-Tsy
• Homer

Gajusz Juliusz Cezar

Nieważne, jak było naprawdę. Ważne, co o tym przeczytają potomni. Tę zasadę wyznawał Juliusz Cezar - polityk z krwi i kości, który literaturę uważał w narzędzie propagandy. Wystarczyło mu jednak talentu, by przy okazji uprawiania propagandy zapisać dziesiątki stronic znakomitej prozy.

Jego kariera rozpoczęła się w 68 roku p.n.e., kiedy po pierwszych doświadczeniach wojennych w Azji Mniejszej wrócił do Rzymu. Tu piastował kolejno urzędy kwestora, odpowiedzialnego za skarbiec republiki, i najwyższego kapłana. Aby umocnić swoje wpływy, zawarł tajne porozumienie (triumwirat) z konsulami Pompejuszem i Kras-susem. Dzięki temu w rok później zyskał godność konsula, a z czasem także namiestnictwo Galii. Wówczas rozpoczął szeroko zakrojone podboje, których skala zaczęła martwić nawet senat. Zaczęto obawiać się rosnących wpływów ambitnego wodza. Obawy ojców republiki okazały się słuszne. Cezar, któremu po powrocie z Galii groziło popadniecie w polityczny niebyt, postawił wszystko na jedną kartę - opanował Italię i ogłosił się dyktatorem.

Literaturę od początku traktował instrumentalnie - jako jeszcze jeden krok ku władzy. Z taką intencją pisał pamiętniki O wojnie galijskiej. W siedmiu księgach - po jednej na opis każdego roku -zawarł sprawozdanie ze swojej siedmioletniej służby w charakterze namiestnika w Galii. Zasadniczo dbał o obiektywizm relacji - aby go podkreślić, pisał o sobie w trzeciej osobie: "Cezar" - ale głównie skupiał się na lansowaniu własnych dokonań. Dokumentował je nie tylko w oparciu o materiały gromadzone przez jego kancelarię, ale -jak podkreślał - podejmował też wyprawy badawcze, aby poznać podbijane ziemie od strony etnograficznej i historycznej. A podbijał je bez litości - oczywiście dla dobra Rzymu. Narzucał imperialną władzę Galom, których uważał za z gruntu zdradzieckich, podstępnych, butnych i chełpliwych. Zarzuty te formułował łaciną bezbłędną, elegancką, choć nie-pozbawioną charakterystycznej żołnierskiej surowości. Pamiętnikowi wyszło na dobre i to, że ich żołnierski autor oszczędzał czytelnikowi fikcyjnych, a napuszonych przemówień, w których celowali historycy zawodowi. Niestety, uroda jego języka i stylu łamie się pod koniec dzieła - Cezar zlecił jego wykończenie swoim oficerom, ponieważ jemu samemu pilno już było do następnej wojennej kampanii. Tym razem o panowanie nad całym imperium.

Tę kampanię opisał w trzech księgach pamiętników O wojnie domowej. To tu niezwykle plastycznie przedstawił słynną scenę przekraczania Rubi-konu 12 stycznia 49 roku p.n.e., kiedy zdecydował się wypowiedzieć wojnę republice. I znowu - przez beznamiętną i rzeczową narrację dowódcy raportującego z pola bitwy raz po raz przebija namiętny ton oskarżenia politycznego pod adresem przeciwników. Partia Pompejusza, która zdecydowała się bronić Rzymu przez Cezarem, to, jego zdaniem, klika karierowiczów cierpiących na przerost ambicji. W dodatku śmiertelnie niebezpieczna dla Rzymu, którego wolności broni właśnie Cezar.

Historia jednak nie pozwoliła się okłamywać. Przyznała, że Juliusz Cezar, owszem, był wybitnym wodzem i przywódcą państwowym, ale jednocześnie dyktatorem i pogromcą republiki. A w jego dziełach zaczytują się dziś nie poszukiwacze historycznej prawdy, lecz miłośnicy klasycznej łaciny.