• Owidiusz
• Horacy
• Wergiliusz
• Gajusz Juliusz Cezar
• Arystofanes
• Eurypides
• Sofokles
• Ajschylos
• Lao-Tsy
• Homer

Owidiusz

Poprzednicy Owidiusza przedstawiali miłość jako ciężkie brzemię, chorobę i niewolę. On zaś przekonywał, że sprawy serca to domena gry, zabawy i przygody. Przynajmniej dopóki sam nie doświadczyl bólu i samotności.

Wydawało się, że jego życie będzie niekończącym się pasmem przyjemności. Ojciec, wysoki oficer w służbie Rzymu, dał mu niezwykle staranne wykształcenie i zapewnił posadę urzędnika w stolicy imperium. Jednak Owidiuszowi o wiele łatwiej niż wygłaszanie mów sądowych przychodziło układanie wierszy. Porzucił więc posadę, by oddać się muzom. Była to trafna decyzja. Już pierwszy jego tom, Elegie miłosne, pasował go na najmodniejszego poetę ówczesnego Rzymu. Był to sukces tym większy, że elegia uważana była już wówczas za gatunek całkowicie wyeksploatowany przez licznych poetów - od Ti-bulla po Propercjusza. Tymczasem Owidiusz umiał tchnąć weń zupełnie nową treść. Jego elegie to dowcipna, elegancka i zmysłowa pochwała miłości, którą należy się bawić, nie bacząc zbyt pilnie na konsekwencje. W dodatku jest to umiejętność, której można się nauczyć - przekonywał poeta. Dla adeptów sztuki miłosnej napisał poemat dydaktyczny Sztuka kochania, w którym z profesorską me-todycznością pouczał, jak przeprowadzić udaną grę miłosną. Jednak o miłość chodziło tu najmniej. Podawał raczej przepisy uwodzenia i prowadzenia ulotnych romansów.

Niestety, podobnego wyczucia jak w sztuce brakło poecie w polityce. A sytuacja nie sprzyjała bynajmniej płochej poezji, propagującej związki bez zobowiązań. Cesarz Oktawian prowadził bowiem właśnie kampanię odnowy moralnej w duchu starych cnót rzymskich, wśród których rodzina stanowiła fundament wszelkich wartości. Owidiusz głoszący pochwałę swobody erotycznej stawał się twórcą coraz mniej pożądanym.

Cios spadł jak grom z jasnego nieba. Oktawian August skazał poetę za bliżej niesprecyzowane winy na dożywotnią banicję. Miejscem zesłania stała się miejscowość Tomi (dzisiejsza Konstanca w Rumunii), niedaleko ujścia Dunaju do Morza Czarnego. Dzieła poety usunięto z publicznych bibliotek. On sam zamieszkał w stanicy granicznej, której załoga regularnie zmagała się z hordami barbarzyńców naruszających granice Imperium Rzymskiego. Poeta rzymskich salonów musiał teraz na dźwięk rogu stawać, jak zwykły żołnierz, z bronią w ręku na murach obronnych.

Nigdy się z tą sytuacją nie pogodził. Do przyjaciół w Rzymie słał listy z prośbą o wstawiennictwo na cesarskim dworze. Do Oktawiana pisał elegie, prosząc o wybaczenie. Ten jednak, podobnie jak jego następca Tyberiusz, pozostał nieugięty. A tymczasem Owidiusz, którego jedyną pociechą pozostała poezja, tworzył z coraz większym trudem. Barbarzyńska łacina, którą słyszał wokół, powodowała, że odczuwał brak słów. Jego przenośnie kulały, styl stracił dawną elegangę, stał się prosty i surowy.

Paradoksalnie poezji wyszło to na dobre. Tom jego Żalów, w których rozpamiętuje swoje pożegnanie z Wiecznym Miastem, gorycz wygnania i poczucie obcości należy do najbardziej przejmujących strof, jakie wydał antyk. Nawet współczesnego czytelnika tych wierszy porusza rozpacz poety, który nabiera pewności, że jego kości spoczną w "ziemi barbarzyńców", a nie w Rzymie, który ukochał ponad wszystko. Te najgorsze przeczucia, niestety, sprawdziły się. Owidiusz zmarł na wygnaniu, pogrążony w bólu i rozpaczy, przekonany, że jego imię i dokonania poetyckie przepadną na zawsze.